Wybrzeże wydmowe

Zapraszamy do zapoznania się z artykułem i wspaniałymi ciekawostkami przygotowanymi przez pana Wacława Lipca, kierownika Obwodu Ochrony Wybrzeża w Lubiatowie z Urzędu Morskiego w Gdyni:

Wkrótce uczestnicy Harpagana-55 pojawią się na najpiękniejszym wybrzeżu wydmowym  w Polsce. Chcemy Wam przekazać garść informacji, które pomogą wam dostrzec więcej.

Obszar brzegu morskiego a więc plaże, wydmy i lasy nadmorskie stanowią zestaw naczyń połączonych, który podlega ochronie i sam służy do ochrony przed sztormami.

Na polskim wybrzeżu wszystkie wyżej wymienione składniki pasa nadmorskiego są dziełem rąk ludzkich a konkretnie służb ochrony wybrzeża, które stanowią część kadry Polskich Urzędów Morskich.

Tym razem jedna z  tras przebiega w obszarze odpowiedzialności Urzędu Morskiego w Gdyni czyli na kilometrze 164-149 brzegu morskiego.

Na całym odcinku przejazdu brzeg ma charakter naturalny, wydmowy.

 

1

Zanim pojawicie się na naszym brzegu, przeczytajcie, z czym będziecie mieć do czynienia :)

Na brzegu wydmowym wyróżniamy kilka charakterystycznych elementów składowych:

–     plażę, inaczej przedwydmę

–     wydmę czołową

–     dolinę międzywydmową

–     wydmy zaplecza

Poszczególne składniki brzegu spełniają różną rolę:

przedwydma – wygasza uderzenia fal, osłabia ich siłę,

wydma czołowa – zatrzymuje na sobie piasek wymywany przez fale w czasie sztormów i buduje wał, który tworzy ochronę zaplecza,

wydmy tylne – były kiedyś przednie :), przejmują zadania ochronne po zmyciu wydmy przedniej.

Prace, które prowadzi Urząd Morski na tym odcinku, mają na celu odbudowę wydm, ich utrwalenie oraz ochronę jak również gospodarowanie w lesie  ochronnym w pasie technicznym urzędu morskiego. (pas techniczny to pas lądu przylegający do linii wody w skład którego wchodzi: plaża, wydma, las wydmowy).

 

2

Czynności składające się na ochronę i zagospodarowanie brzegów wydmowych.

Ustalanie wydm:

  1. formowanie przedwydmy czyli nadanie jej właściwego nachylenia (1:20-25) i uzyskanie właściwej szerokości przedwydmy (min 40m) oraz odpowiedniej wysokość (2m n.p.m)
  2. formowanie wydmy czołowej: (w celu zatrzymania ruchu piasku na zaplecze i jego równomiernego przepływu) poprzez nadanie jej linii przebiegu, która  powinna być możliwie prosta, a grzbiet wydmy powinien być możliwie wyrównany bez znacznych różnic wysokości. Optymalna wysokość wydmy powinna mieć ok. 6m n.p.m., a  podstawa wydmy winna być szeroka ok. 40m a jej nachylenie ( 1:6 przód i 1:3 tył )

Wydmę formuje się poprzez budowę płotków faszynowych, sadzenie traw, które zatrzymują wywiewany piasek oraz wykładanie chrustem, które wzbogacają glebę w substancje organiczne oraz hamują wywiewanie piasku.

3

3. konserwacja wydmy czołowej.

W wyniku działania sztormów wydma ulega uszkodzeniom ( fale morskie, wiatr ), aby temu zapobiec budujemy płotki z faszyny, czasem w formie szachownicy,  wykładamy wydmy chrustem, wysadzamy trawę rzędami prostopadłymi do panujących wiatrów.

4.  zalesienie wydm nadmorskich – las gwarantuje trwałe unieruchomienie wydmy. Zalesiamy dopiero po ustaleniu wydmy, nigdy nie zalesiamy wydmy czołowej. Obecnie wydmy podlegają ochronie i nie mogą być zalesiane, gdyż jest ich bardzo niewiele w skali Polski.

Wszystkie powyższe działania są niezwykle trudne do przeprowadzenia z uwagi na  skrajnie niekorzystne warunki ekologiczne, które panują na wydmach:

                 – wysoka temperatura ( 60°C )

                 – brak mikroklimatu leśnego ( ciągły wiatr )

                 – brak substancji próchniczych

                 – zła sytuacja wilgotnościowa

                 – wiatr, który powoduje zmniejszenie asymilacji i ranieni rośliny piaskiem.

Do zalesienia wydm w przeszłości używano gatunków drzew, które są odporne na skrajne warunki panujące na wydmach.

                 Sadzono na wydmie: Sosnę zwyczajną, Sosnę czarną.

                 W dolinach sadzono: Olszę czarną, Jarząb, Wierzbę.

Przed wysadzeniem  koniecznie trzeba było przygotować glebę poprzez wprowadzenie podsypki pod sadzonki robiono to jesienią w roku poprzedzającym sadzenie. Sadzenie odbywało się wczesną wiosną.

W wyniku sadzenia  powstawał bór sosnowy, który trwale zabezpiecza wydmę przed szkodami od wiatru. Jednak nie jest w stanie ochronić jej przed zniszczeniami sztormowymi.

    

4

Ochrona wydm

Bardzo ważnym zagadnieniem jest ochrona wydm i lasów nadbrzeżnych przed nadmierną eksploatacją turystyczną, aby zachować ich piękno dla następnych pokoleń.

Konieczna jest  ochrona wypracowanych efektów i bieżąca konserwacja. Jej zaniechanie było w przeszłości przyczyną swoistych katastrof ekologicznych: zniszczenie Łeby przez ruchome piaski, zasypanie strumieni Lubiatówki, które przesuwały swoje koryto i w konsekwencji  zalały pobliską wieś Lubiatowo.

Wjazdy w obszar pasa technicznego  są ściśle limitowane.  Nie ma mowy o wjeżdżaniu na wydmy, które są bardzo delikatną strukturą i łatwo mogą ulec rozjeżdżaniu a następnie rozwiewaniu przez silne wiatry.

Zwracamy szczególna uwagę na ich stan, gdyż są naturalna budowlą ochronną, naturalnym wałem przeciwpowodziowym. Ich odbudowa jest trudna i wymaga wielu lat zabiegów,  o których pisaliśmy powyżej.

Również przejazdy po plaży są limitowane z uwagi na chronione gatunki ptaków (sieweczka obrożna), które tu gniazdują i praktycznie są niewidoczne dla niewprawionego obserwatora. Każdy przejazd w sezonie lęgowym płoszy je i utrudnia wychowanie młodych.

Wydmy, które będziecie mijać mają kilkadziesiąt lat i wymagały olbrzymiej pracy w celu ich odtworzenia. Choć dzisiaj zostawiliśmy je aby podlegały naturalnym procesom przyrody, to jednak wciąż monitorujemy ich stan i zabraniamy chodzenia po wydmach.

W niektórych miejscach w ciągu jednego roku morze zabiera 8-10 m szerokości lądu stałego wraz z rosnącą na nim roślinnością. Przykładem jest miejsce wjazdu na plażę przy podstawie buczka mgłowego Stilo. 

Idąc po plaży zwróć uwagę na trawy wydmowe, które tworzą wiosną zielone, a jesienią żółte łany. Jest to głównie trawa wydmowa – piaskownica zwyczajna.

5

Po przeczytaniu tego krótkiego artykułu, kolego i koleżanko z Rajdu Harpagan, mamy nadzieję, że zrozumiesz powody, dla których tak mocno limitujemy wjazdy na plażę i w obszar ochronny brzegu morskiego, a na pewno zrozumiesz, gdy zobaczysz wydmy i plaże, które znajdują się na wysokości pięknej latarni Stilo i w okolicy Lubiatowa.

Z pozdrowieniami, pracownicy ochrony wybrzeża Urzędu Morskiego w Gdyni, Obwód Ochrony Wybrzeża Lubiatowo (rejon odpowiedzialności brzeg morski Karwia-Łeba).